witte-kerkje01.jpg

Van de predikant

Zingen in de kerk - Gij zult niet swingen bij het zingen?

 

Binnenkort, op vrijdag 11 oktober, is het alweer de 15e editie van ‘Baarn Zingt’. Een lustrum dus!

En wat genieten we iedere keer weer van het zingen. Ook in onze kerkdiensten. ‘Fijn gezongen, domi’ hoor ik vaak als feedback op mijn dienst.

‘Zingen is twee keer bidden’ schijnt kerkvader Augustinus ooit gezegd te hebben. Hij zal ermee bedoeld hebben dat zingen een bijzonder krachtig middel is, waarmee de mens in allerlei omstandigheden van het leven de vreugde, de vrees en de vragen van het hart tot uitdrukking mag brengen.

Soms denk ik dat zingen een oergegeven is van het mens zijn. Toen ik zwanger was van mijn oudste zoon, en later van mijn jongste, zong ik veel. En ook toen ze geboren waren. Het borrelde gewoon in mij op. Keer op keer lezen we het ook in de Bijbel. Emoties krijgen klank, zoeken naar muziek en woorden. Zo zie ik Eva in haar spel met haar twee baby’s, Kain en Abel. Ik hoor haar lied van wanhoop bij het lichaam van haar jongste, haar lied van altijddurend gemis over haar oudste en opnieuw haar wiegelied bij de geboorte van een volgend kind.

Emoties krijgen klank, zoeken naar muziek en woorden. De dichter van Psalm 8 zingt zijn lied uit verwonde-ring over de grootheid van de Eeuwige. Mozes zingt zijn lied van bevrijding aan de oever van de zee. Abraham zingt zijn klaaglied bij de dood van zijn vrouw. Maria zingt uit genade om het kind in haar schoot.

Van de predikant okt 2019-1.jpgSamen zingen verbindt. Een stadion vol, een kerk vol, een plein vol – eenlingen worden een gemeenschap. En steeds weer ontstaan er nieuwe liederen. Vijfhonderd jaar Reformatie heeft een keur aan liedbundels met zich meegebracht. In mijn kerkelijk leven van ruim 50 jaar heb ik al uit diverse liedbundels gezongen.

Augustinus was niet de enige die het zingen zo hoog waardeerde. Reformatoren als Luther en Calvijn hebben zich op soortgelijke wijze uitgelaten.

Toen ik afgelopen zomer met mijn gezin tijdens onze vakantie aan het Meer van Geneve verbleef zwierf ik ook verschillende dagen rond in de stad Geneve. De stad van Calvijn. Ik bezocht de Cathedrale de Saint Pierre, waar hij op de kansel heeft gestaan. Ik zat een tijdje in de kerkbanken van zijn kerk en verbeeldde me gezang te horen. Calvijn introduceerde immers het zingen van kerkliederen in zijn diensten. Hij bedacht namelijk dat het voor mensen ook fijn zou zijn om in hun eigen taal in de kerkdienst te kunnen zingen. Want ja: zingen verbindt.

Calvijn wilde heel graag zijn gemeente alle psalmen laten zingen, maar er was geen psalmboek. Eerst heeft hij zelf geprobeerd om psalmen in het Frans te vertalen. Hij maakte er liederen met verschillende coupletten van, compleet met rijm en ritme. Maar dat was niet zo’n succes. En toen hij dan ook de franse hofdichter Clement Marot ontmoette, merkte Calvijn dat deze Marot dat veel beter kon dan hijzelf. Al snel waren er 49 Psalmen gereed om in de kerk te zingen. 

Het werk aan het Franse psalmboek werd afgemaakt door Theodorus Beza, een Frans Zwitserse protestantse theoloog en reformator, die de resterende 101 psalmen voor zijn rekening nam. In 1561 was het Franse psalmboek van Genève compleet.
Calvijn vond dat je de psalmen niet op de wijs van volksliedjes moest zingen. Een psalm moest een statige melodie hebben. ‘Op hele noten’, zoals nu in verschillende kerken ook nog gezongen wordt.

Gij zult niet swingen bij het zingen.....? Volgens mij had die 'sing-a-song-writer' van 3000 jaar geleden, die muzikale herder, die met zijn lier swingde tussen zijn schapen onder zijn vijgenboom, daar andere ideeën over....

 

Het lied van de herder

Een lied van David

vrij naar Psalm 23

Van de predikant okt 2019.jpgVer weg onder een vijgenboom,
bij schapen in de wei,
werd ooit een lied geboren,
het kwam zomaar voorbij:

‘Mijn god is als een herder
en dit lied dat komt van hem.
Hij heeft mij uitgekozen 
en gaf mijn liefde stem’.

Hij zong het op de sabbat
en hij zong het voor zijn heer,
de woorden en de melodie
ontroeren mij steeds weer.

Wie had kunnen bevroeden
dat deze oude wijs
steeds weer opnieuw zou klinken
in hut, in kerk, paleis?

‘Mijn god, wees als een herder,
ook in de nacht nabij’
zo zingt dit liefdesliedje
van geloof ook steeds in mij.

(uit: Heimwee naar het Wad, Evelijne Swinkels-Braaksma)

Er gaat van zingen een geweldige werking uit. In het voorwoord van zijn ‘kerkboek’ schrijft Calvijn ‘uit eigen ervaring’ te weten welke kracht muziek heeft. ‘Er is in de wereld nauwelijks iets dat op de gedragingen van mensen zo’n invloed heeft ...’schrijft hij.

In mijn pastorale werk is het mij dikwijls opgevallen hoe lang gezongen woorden in de menselijke geest bewaard blijven. Soms zing ik met mensen in het verpleeghuis, die zich met gesproken woorden niet meer verstaanbaar kunnen maken, maar als ze dan gaan meezingen is soms opeens wel duidelijk te horen wát ze zingen. Mensen van wie de gedachten in de mist van de dementie beginnen te vervagen: ze kunnen vaak de woorden van oude liederen nog meezeggen en meezingen.

Er wordt gezongen – of moet ik schrijven: gebeden? – in huizen van vreugde en in huizen van rouw.

Er wordt gezongen in kraamkamers, op ziekbedden en sterfbedden. In hut, paleis en kerk.


Willem Barnard dicht op de laatste bladzijde van ons Liedboek - Zingen en bidden in huis en kerk

Talloos de liederen, talloos

al de nog niet geschrevene:

ook de nu nog niet levenden

zetten de dankzegging voort. 

Laten we met elkaar blijven zingen.

Laten we blijven samenkomen in de kerk om het lied en de dankzegging voort te zetten!

Ds Evelijne Swinkels-Braaksma

Zoeken

ANBI

Afdeling Baarn van de
Vrijzinnigen Nederland

Kampstraat 8
3741 AR Baarn
RSIN: 800-11390

 

Facebook Image

Bestuur

G.J. Oldekamp Voorzitter

C.G. Bakker-Hänisch ten Cate Secretaris
Tel.: 035-5416926

A.M. Janson-Snel Penningmeester

De bestuurders zijn onbezoldigd.

De voorgangers worden bezoldigd conform Centrale regeling van het hoofdbestuur te Amersfoort.

De balans, de staat van baten en de toelichting kunt u hier downloaden.

Predikant

Ds. Evelijne Swinkels-Braaksma

Reinoutsgaarde 26
3436 RB Nieuwegein

Verhuur Witte Kerkje: 

Mw. Annette Alberts

email

NPB_int.jpg
© 2016 Witte kerkje Baarn